mércores, 13 de febreiro de 2013

A PALABRA DA SEMANA: COCHO


Escollemos esta palabra que denomina a un animal doméstico central na economía labrega. O COCHO  é a denominación berciana do que os galegos máis occidentais chaman “porco” ou, como di no seu Catálogo  Fernández Morales, en castelán,  “cerdo”. 
A pouco que se repare nas distintas entradas que imos facendo veremos que un 50% delas teñen unha relación directa coa gastronomía tradicional berciana, unha das precupacois que Morales nos seus poemas costumistas retrata con precisión. A outra metade das palabras seleccionadas, polo de agora,  remítenos a unha tradición ou costume. Todas elas son palabras significativas que contribúen a definir, a través da fala, esa personalidade das xentes do Bierzo ás que o poeta rende deste xeito unha homenaxe tras levalas á escrita. Pasados xa 150 anos da súa publicación son unha testemuña lingüística de primeira orde para coñecer o que Morales chamaba o dialecto berciano. Pois ben en dialecto berciano ou no galego do Bierzo a palabra cocho remítenos de novo á gastronomía, pois é o animal do que "todo se come".

O noso autor introduce a palabra nunha descrición harmónica dos animais da casa que fai Blas Neto, de Corullón ao seu señor "o inxerto" no longo poema titulado "Cuento satírico"

"Os bois están arando 
o xato estápacendo
y  están fozando os cochos
d´a vaca n´os buleiros".

O número de cochos   que se matan entre labregos é signo de riqueza, así o parece indicar esta resposta da o padre de Petra ao padre de Lucas: 

" ...o que é carne
non lles dou, porque tu desta
teis a bondo, que matache
sete cochos..." 
( do poema A boda de Petriña, de Fernández Morales)


Na nosa habitual visita aos dicionarios, atopámola no da RAG  e no dicionario dos dicionarios onde destacamos a nota de Elixio Rivas que di que a palabra é de gran uso no Bierzo.

Ningún comentario:

Publicar un comentario