domingo, 18 de xuño de 2017

Un 17 de xuño en Cacabelos con Fernández Morales


O día de onte, 17 de xuño de 2017, foi un día completo na reivindicación do noso autor, no proceso de difusión, recoñecemento e asentamento entre propios e estraños. Ademais se auguran novas achegas a Antonio Fernández Morales como consecuencia da celebración do seu Bicentenario.





Cacabelos foi o lugar, ao pé da casa propiedade, no seu día, do escritor. A presentación dun libro moi especial no que ademais dalgúns dos seus poemas,  versos inspirados nos seus poemas e outras creaciois comparten espazo a iniciativa do Grupo As Médulas para a lingua e a cultura galegas do
Bierzo baixo a coordinación dilixente de Manuel González Prieto. Un fermoso agasallo para este bicentenario que veu acompañado dun labor de recompilación previo que vai  dende ilustradores como Siro López a fotógrafos como Xurxo Lobato, pasando por poetas, pintores ou  músicos configurando unha fermosa exposición feraz, rica tan acorde coa valente contribución de Antonio Fernández Morales do ano 1861.
A seguir colocamos o seu índice:



Este espírito de tributo colectivo foi tamén o que se respirou no evento que comezaba pasadas as 11,30 na praza onde se atopa, como xa se dixo, a casa onde morreu Antonio Fernández Morales un 15 de agosto de 1890.  Manuel González Prieto, como coordinador do acto foi dano paso a recitados de ninos e mozos, de homes e mulleres que representan a sociedade berciana receptora do canto máis singular a esta terra. Logo as palabras de Ferrín, un dos máis firmes defensores no mundo da cultura galega da incorporación plena de Morales á Literatura galega contemporánea, como figura senlleira do seu Rexurdimento no século XIX, como pioneiro precursor deste movemento que comparte con autores como X. M. Pintos ou a propia Rosalía de Castro. Ferrín destacou na figura os seus aspectos máis singulares ao configurar nos Ensaios en dialecto berciano unha obra complexa en canto as temáticas que van dende poemas de corte ascético ata realismo, pasando polos tópicos do romantismo, unha obra digna de ter en conta, pero que, lembrou, estivo e está aínda marxinada pola crítica, tamén a galega, algo que comeza a cambiar nestes últimos anos nos que xa hai estudos como o de Xosé Ramón Pena que incorporan de feito a figura de Morales.


Tamén  falou Valentín  García, Secreatario Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia, organismo que subvencionou a edición do libriño cuxa presentación nos reunía. Destacou a importancia deste tipo de obras para a reivindicación da lingua en ámbitos como o da educación, de como o Programade Promoción do Galego sumaría un centro máis na nosa comarca no curso que vén e  reiterou o apoio a iniciativas que, como a presente, contribúan a darlle unha longa vida ao galego no Bierzo.



A música tamén estivo presente.  2 na Fronteira ( a magnífica voz de Carme Penim e de Maurizio Polsinelli, aos  teclados)  interpretaron  tres temas moi evocadores con letra tirada dos poemas dos Ensaios, un, o da Vilafranca e a vendima,  ao comezo  e outros dous, o dos versos dedicados a Cacabelos e o da Volta da Sega, ao final para pechar esta primeira parte.


A segunda parte desenvolveuse nun dos salois do restaurante  La Moncloa. Eilí estaban todos os orixinais dos traballos de creación incluídos  no libro, e tamén ailí houbo unhas breves palabras do coordinador do acto, Manuel Gonzalez acerca do libro e para logo lembrar alguis aspectos sobre Morales. Henrique Costas, profesor da Universidade de Vigo e académico correspondente falou,e netre outras cousas da descuberta do rostro de Morales no ano 2011. Héctor Silveiro en calidade de académico correspondente anunciou a intención da Academia Galega de coorganizar o Simposio sobre Morales xunto coas entidades bercianas coa idea de incorporar novos datos tanto á biografía como aos estudos sobre a dimensión literaria e lingüística da obra de Morales, novidades que se van perfilando ao anunciar que se atoparon cartas autógrafas do autor do ano 47, o momento no que comezaba a escribir en galego con motivo da xestación dos seusEnsayos poéticos en dialecto berciano.   Pechou esta segunda parte da homenaxe o profesor da Universidade de Vigo e Presidente da Fundación Rosalía, que  fixo fincapé na relevancia e singularidade da obra en galego de Morales, antes de pasar a recitar con gran efusión o comezo e final do poema A caza maior.




























Ecos na prensa:
 voz de Galicia
diario de león
sermos galiza
nueva crónica

luns, 5 de xuño de 2017

O GRUPO AS MÉDULAS HOMENAXEA A MORALES


Ver programa no blog do Grupo Médulas
ou referencias ao evento no Galicia Confidencial, en  Praza Pública ou en Tierra Bierzo


POEMAS RECITADOS DE MORALES NA REDE

O ENTROIDO


VILLAFRANCA I A VENDIMA


OS MAGOSTOS


A PONFERRADA


AS ROGATIVAS A SAN CRISPÍN

mércores, 17 de maio de 2017

CASARES E MORALES COMPARTEN ESCAPARATES

No Día das Letras Galegas  nun escaparate dunha das librarías de  Compostela. 

NO DÍA DAS LETRAS GALEGAS DENDE O BIERZO          

Cando o Bierzo se prepara para celebrar en próximas datas por todo o alto e como se merece no seu bicentenario, a Antonio Fernández Morales, o seu cantor en galego, lembramos que foi o candidato que reclamamos á Academia Galega para homenaxear no Día das Letras Galegas do 2017. Mais hoxe 17 de maio, e como temos feito outros anos por esta data, quixéramos poñer en relación coa nosa comarca a Carlos Casares, á figura finalmente escollida e honrada neste día. 

Hai tres momentos na vida de Carlos Casares nas que o Bierzo vai estar presente dun xeito singular. O primeiro lévanos ao Ourense da posguerra onde naceu. Carlos xa é todo un mozo e, tras dunha infancia na Limia, comezaba os seus estudos nun instituto da cidade e daba os seus primeiros pasos no que ía ser unha das súas facetas máis destacadas como autor, a de contador de historias. Os seus biógrafos sinalan na descuberta do creador de contos a presenza dun home que hoxe descansa no cemiterio de Vilafranca do Bierzo, Francisco Ogando Vázquez,  un home con dúas paixóns a da docencia e a das letras galegas, ámbalas dúas querencias sóuboas contaxiar a aquel rapaz. Foi este docente quen o animou a presentar un conto a un concurso literario e quen o puxo en contacto co galeguismo e a intelectualidade ourensán. O propio Carlos Casares deixóunolo dito:  “O caso é que se convocou un concurso de contos e eu, que os escribía, pois mandei un par deles. Na clase de literatura, o meu profesor, que era Ogando Vázquez, dixo: “Hoxe estamos de noraboa porque lle deron un premio a un alumno do instituto” E cando me felicitou, quedei atordado. Díxome que aquel día estaba convidado a tomar café co xurado, que estaba presidido por don Vicente Risco, así que imaxínate a emoción. Deste xeito foi como o coñecín.

O segundo dos momentos que queremos subliñar é do seu labor como galeguista a carón de Ramón Piñeiro e ligado ao espertar da actividade política da Democracia recuperada tras da morte do ditador. Un Carlos Casares deputado independente nas listas do PSdeG – PSOE que exerceu como un destacado promotor  da Lei de Normalización Lingüística do 1983 da que foi redactor e na que no título V se inclúe a protección da lingua galega falada en territorios limítrofes con Galicia, como o Bierzo. Un primeiro paso para facer posible, anos máis tarde, o galego nos centros escolares da comarca. Por aqueles anos, Casares xa levaba escritas centos de columnas de opinión na prensa diaria, ingresara na Academia galega e publicara novelas de gran éxito editorial como Xoguetes para un tempo prohibido ou Os escuros soños de Clío ou inaugurar o teatro para público infantil coa obra  As laranxas máis laranxas  de todas as laranxas.

Carlos Casares foi un home traballador, entregado á  causa da literatura e da cultura galegas. Tras dos anos como Director de Galaxia acada novos éxitos como coa novela Ilustrísima, escrita no único idioma no que el escribiu e que nestes días vén de ser traducida ao inglés, aínda que xa, en vida de Casares, fora editada en castelán e francés.  Verémolo moi preocupado porque no ano que se lle dedicou o Día das Letras Galegas ao Padre Sarmiento, o Bierzo estivese presente nos actos. A prensa deixou instantáneas daquel interese nunha entrevista co edil de Vilafranca do Bierzo xestionando a presenza do Consello da Cultura, institución que presidía dende o 1996.  Mais a aqueles eventos lamentablemente non chegou, ao morrer repentinamente no mesmo día no que nacera o seu admirado Sarmiento e do que acabara de editar pouco antes unha magnífica biografía. Era un 9 de marzo á mañanciña do 2002. O día anterior á súa morte entregara na editorial a versión definitiva da súa obra póstuma O sol de verán.

Un dato máis de última hora como epílogo. Nas librarías de toda Galicia este 17 de maio do 2017, os títulos de Carlos Casares, o homenaxeado, comparten o escaparate cos Ensayos poéticos en dialecto berciano do noso candidato Antonio Fernández Morales, unha  nova edición de Positivas, unha editorial galego berciana dirixida por Paco Macías. Unha feliz coincidencia  no  Día  das Letras.

Héctor M. Silveiro Fernández,

mércores, 10 de maio de 2017

Ao pé da tumba de Morales un raio queima os cipreses centenarios do cemiterio de Cacabelos

A bandeira do Bierzo sobre a tumba de Morales nunha homenaxe no 2011.



Onte martes ás 20h, un raio prendeu un lume devastador que queimou unha boa parte dos cipreses centenarios (calcúlase que algúns tiñan xa uns 150 anos) que no cemiterio da Edrada de Cacabelos estaban situados no seu camiño central e ao pé da tumba de Antonio Fernández Morales.

Antonio Fernández Morales foi soterrado neste cemiterio un 16 de agosto de 1896, sendo unha das tumbas máis vellas do mesmo. Cremos que pola súa ubicación non sufriu directamente os terribles efectos deste incendio que destruíu case por completo este conxunto de cipreses en plena tormenta. Estamos pois á espera de coñecer máis datos e valorar os danos causados ao conxunto patrimonial.
 
O lugar sinalado onde está a tumba de Morales.

mércores, 3 de maio de 2017

DAS COUSILIÑAS DE MORALES E OUTROS CONTOS DE PRIMAVERA


-Antiyer o monte fun
y atopein en rebullón
seis paxaros nun beirón;
dun cantazo mateín un:
a que naide do fiandón
atina cuantos quedaron
no beirón?...

Comezamos cos textos das cousiliñas de Morales na pasada tarde do 29 de abril nunha homenaxe infantil, franca e sinxela dos ninos/as da vila onde o autor comezou a escribir os seus Ensaios poéticos en dialecto berciano, como preludio á tradicional Festa do Maio.

Despois dun repaso dos meses e o refraneiro, abordamos as estaciois e distintas cousiliñas sobre fenómenos da natureza como a neve, o vento, asociados ao inverno ou a calor e o canto dos paxaros propio da primavera. Detivémos entón o noso xogo coas palabras para contar algún que outro conto...

A este lugar é unha villa
franca, garrida, sencilla,
 cos honores de ciudá,
 que de dous ríos na orilla
e nun val clavada está...
Sempre  na súa veiga,
cuando empeza a alumar a aurora,
 os paxariños gorxeando
despertan do sono blando ,
 a labieiriña pastora.
Nesta veiga, chea de olores
da escornacabra, artemisa
y outras mil diversas flores
dos mais brillantes colores,
acinga as plantas a brisa.

Xa chegara a primavera, os seus montes e camiños estaban cheos de flores de tantas formas e cores, amarelas, brancas, moradas e vermellas e nas árbores que contentas coas súas follas novas e verdes os paxaros recibían a estación da calor con cantos longos e alegres.

 Aquestes gigantes montes
Q´a cresta esconden no Cielo,
 Amenguan os horizontes,
 E manan dels mil fontes
Q´as presas forman do suelo.

Están cuallaos de castaños,
De rebolos y escambrois,
 E tein carreiros tamaños,
 Q´os do país y os estraños
 Pasan neles apretois.
Mudan nos zarzais y escobos
 Ailí as culebras rastreiras
 A camisa, e nas ladeiras
Dos caborcos tein os lobos
 Y as zorras as madrigueiras.

Brincan cervos e corciños
Por seus barrancos fragosos;
Polas matas cos fociños
 Se abren paso os xabariños
 E non faltan alguis osos.

 Pero tornemos á nosa villa
franca, garrida, sencilla,
c' os honores de Ciudá,
que de dóus rios n a orilla
 Pois os ninos neste día ían celebrar
 a festa do mes de maio, que marabilla.

-Mira, mira eiquí hai unha planta como murcha e semella ter os ollos tristes- dixo María-  que che parece se lle pregunto por que non está  contenta como as restantes plantas?

- Veña- respondeulle  Xanciño- pregúntalle que eu tamén quero sábelo.
-          Mire, señora planta, non nos podería dicir por que está tan triste.
E a planta, que era un maio, contestoulles:
-          Estou así tan triste e preocupado porque un amigo meu,unha cañabeira como min, e mais eu eiquí mesmo, antes do inverno, deitámonos a durmir, pero xa veu a calor, a primavera xa chegou e parece que non esperta, nin sequera cando pasou un burro fai un chisquiño facendo tremer todo o chan do camiño.
-          Non te prreocupes, amigo maio- Díxolle Xanciño_ que para iso estamos nós eiquí. María e mais eu, imos cantar unha canción que nos ensinou o meu avoíño para ver se a escuita o teu amigo dormiñón e así érguese da cama da terra.
Os dous rapaces cantaron con muita forza, case berrando:
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!
Pero non o maio dormiñón non se ergue
 Haberá que axudarlles a Xanciño e a María
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!
 Nada , nada non berrades nada e  esta cañabeira durmilona non esperta. A ver outra vez , máis forte:
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!

 Xusto nese momento comezouse a remover a terra e asomar un maíño pequerrechiño, pequerrechiño que foi abrindo as súas follas verdes brillantes e fermosas. Espreguizándose ben e disposto a ir botando as súas flores...

Este lugar é unha villa
franca, garrida, sencilla,
 cos honores de ciudá,
 que de dous ríos na orilla
e nun val clavada está.

Dos tesos q´a tein cercada

parece q´as crestas bican
 De noite a lua prateada,
Ou que´a ela se apelican
Ou que´está nelas sentada.


Saira a lúa e Xanciño e María íanse ir moi, moi contentos aquel día para a cama, e colorín, colorado.... Eh! Parade quietiños- dixo entón o avoíño.  - Antes de se deitar  vouvos preguntar: Non esquecestes algo, meus netiños, hai  que comer castañas o 1º de maio para que non che dea o desmaio!
Sacou  entón do bolso un puñado de castañas maias e déullelas para que as comesen e durmisen felices.


 Xa sabedes amiguiños e amiguiñas
Eiquí se acaban os contos e as cousiliñas
Aí van estas castañas ás arrebatiñas!!!


xoves, 27 de abril de 2017

Morales de novo na Festa do Maio


De novo este ano Antonio Fernández Morales vai ter o seu espazo nas actividades que arroupan a tradicional Festa do Maio de Vilafranca do Bierzo. A Escola de Gaitas desta vila e organizadora destes actos vai levar a cabo unha homenaxe con motivo do seu bicentenario nun apartado que titula: Couseliñas e contos e primavera. 

Nesta ocasión, houbo outras ( no ano 2011) nas que fixo adaptaciois teatrais dos poemas dos Ensaios, destinado para un público infantil haberá cousiliñas com diría o noso autor e contos inspirados no poema do Fiandón da aldea: 


Cuando a tripa ya tein ben
chea de caldo das viñas,
danlle un baque a unha sartén,
sendo esa a seña tamén
pra empezar as cousiliñas.

Fixéronse eco da homenaxe diversos medios como bierzocomarca.

luns, 17 de abril de 2017

Exposición do Grupo Médulas no Bicentenario de Morales

Outro novo acto, esta vez en Lombillo dos Barrios e protagonizado polo grupo Médulas vai dando corpo ao Bicentenario de Antonio Fernández Morales. Trátase dunha exposición sobre a que hai máis información no blog do Grupo Médulas

mércores, 15 de marzo de 2017

Morales dialoga co futuro











Os ninos e ninas do Bierzo inauguraron onte as celebraciois do bicentenario de Antonio Fernández Morales. Imos tentar recompilar algúas das creaciois plásticas que sobre os versos do noso autor realizaron nos distintos centros de Primaria do Bierzo que participaron nas IX Xornadas Martín Sarmiento, que como dixemos inauguraron os eventos que se preparan para celebrar este ano do bicentenario do autor dos Ensaios poéticos en dialecto berciano.

As IX Xornadas Martín Sarmiento cumpriron un ano máis varios dos obxectivos que se marcaron. En primeiro lugar, deron comezo a un ano de celebraciois sobre Morales cuxa finalidade principal é dar a coñecer ao autor entre a poboación berciana neste caso entre os máis novos. Os Intercambios escolares Martín Sarmiento fixeron posible que unha idea sinxela que partiu ademais dun dos centros de Primaria fose acollida con ilusión por parte de todo o colectivo de mestres e mestras do Programa de promoción do galego desta etapa na comarca (os 12 centros públicos aos que se sumou tamén un colexio concertado de Vilafranca) asumiron este reto de crear composiciois plásticas coa figura e os versos de Morales como fío condutor enchendo as rúas e propio teatro neste Día do galego nos centros do Bierzo, nunha manifestación alegre e viva. Temos que sinalar eiqui a contribución do colectivo As Médulas que axudaron tamén na exposición final dos máis de 50 traballos elaborados.  

Os Intercambios escolares de Secundaria nos que participaron a totalidade dos alumnos/as do Programa de galego na primeira das sesiois da Xornadas comezaron cunha presentación a cargo do coordinador das mesmas da exposición que prepara para este bicentenario a Comisión Cultural Martín Sarmiento titulada Antonio Fernández Morales e o galego no Bierzo. Esta exposición pretende explicar como a lingua galega dende a súa máis antiga orixe se foi asentando, medrando e dando fruitos na nosa comarca ata chegar á epoca e a obra de Morales do que se detallan aspectos biográficos ideolóxicos e literarios. Tratase dun material de carácter didáctico que se pretende expoñer de xeito itinerante a partir do mes de maio.
De todos os xeitos o centro desta sesión foi a dramatización de poemas do noso autor tan amigo do teatro e que superou con muito a expectativa creada. Foron en total 5 pequenas representaciois de moi variada fórmula que nos sorprenderon aos presentes gratamente e das que os seus protagonistas quedaron mui satisfeitos.

A primeira das dramatizaciois correu a cargo dos alumnos/as do IES Bergidum Flavium de Cacabelos que escolleron unha pequena parte do poema O Fiandón da aldea en concreto no momento no que se levan a cabo esa especie de adiviñas tan divertidas denominadas as cousiliñas.



A segunda das postas en escena foi o poema O Entroido realizada por un numeroso grupo de alumnso/as do IES Europa de Ponferrada, unha representación moi colorista e viva dun poema cheo de chanzas e festa.


A terceira sobre a parte da vendima do poema Villafranca e a vendima na que os rapaces e rapazas do IES Padre Sarmiento de Vilafranca entre vides, cestos e megos incorporaron mesmo ao gaiteiro e a música en directo.


A cuarta foi máis arriscada en canto que era unha versión con luz negra do poema A Ponferrada que representou  precisamente o alumnado do IES Virxe da Encina desta cidade con muito éxito logrando manter o lirismo evocador dos versos de Morales.



Pecharon cunha lectura dramatizada dos versos  Na volta da sega  con frescura e ton apropiados por parte de tres alumnos da Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada que fixeron o esforzo de colaborar como teñen xa feito outros anos cos intercambios.



 A segunda das sesiois das Xornadas deseñada para unha numerosa representación dos alumnos/as de Primaria dos distintos centros da comarca que imparten o Programa de galego comezou cunha actuación subvencionada pola Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta. As Cantarolas pra xente miúda de Senén Vaamonde interpretadas por dous membros do grupo a Roda enchendo ce cánticos e alegría o Teatro Vilafranquino.




Para rematar esta sesión matinal  interviñeron,  o alcalde de Vilafranca como concello anfitrión das Xornadas que lembrou o nacemento do Padre Sarmiento motivo polo cal se levan a cabo en Vilafranca cada nove de marzo, Tamén interviñeron as autoridades educativas de Castilla y León e de Galicia presentes, O Director de Recursos Humanos da Consejería de Educación, Jesus Hurtado Olea que anunciou a ampliación de centros que impartirán o Programa de galego para o próximo curso e o Secretario Xeral de Política Lingüística da Xunta, Valentín García Gómez, que manifestou o seu compromiso de colaboración cos actos que se van realizar sobre Morales no Bierzo e en Galicia.




Estas xornadas demostraron nestas dúas sesiois que o Programa de promoción de galego manten o seu vigor a pesar de estar pasando por certas dificultades asociadas tanto á incidencia do índice de natalidade como á problemática aplicación da LOMCE e as incógnitas sobre o seu futuro como recoñeceron as autoridades educativas e os representantes políticos que nos acompañaron e que foron ademais do alcalde de Vilafranca, o seu concelleiro de Cultura e a súa tenente alcalde, o Presidente do Consello Comarcal, a Inspectora de Educación para o programa de galego no  Bierzo Rita Monteserín, o Director Provincial de Educación de León, Tamén se desprazaron desde Valladolid distintos membros dos gabinete da Consejería de Educación con Jesús Hurtado á cabeza e da Xunta de Galicia estivo presente ademais do Secretario Xeral de Política Lingüística a súa Subdirectora Lourdes Batán, unha nutrida representación que se ampliou na sesión da tarde das Xornadas.

Na sesión da tarde destinada ao debate, a denominada a mesa das arelas de Sarmiento, este ano concretou o catálogo de propostas para os novos espazos para o galego no Bierzo  no 2017 abordando aspectos referidos á educación, á cultura, á administración, aos medios de comunicación e á literatura.

Esta última serviu como fío condutor para a elaboración dun decálogo que á calor do bicentenario de Antonio Fernández Morales propoña iniciativas e actuaciois nos ámbitos anteditos. O coordinador da Comisión Cultural Martín Sarmiento anunciou así que o próximo mes de setembro, días 15,16 e 17 no que xunto con outras entidades bercianas e a Academia Galega se realizará un Simposio sobre o autor do bicentenario.
No ensino o anuncio dunha ampliación para o curso 2017-18 da oferta de do Programa de promoción do galego no CRA de Cubillos do Sil por parte do Director de recursos humanos da Consejería de Educación da Junta de Castilla y León na sesión matinal, veu acompañado dunha reclamación histórica como é a de incorporar tamén ao centro da Veiga de Valcarce, solicitude que argumentou o alcalde de Balboa, Juanjo López. Neste sentido houbo diversas intervenciois como a da Inspectora de Educación para o Programa de promoción e a Directora do CRA de Cubillos do Sil. Tanto a Secretaria Xeral de Política Lingüística como o Consello Comarcal, que vai a asistir á proxima reunión de seguimento do Programa que terá lugar en Compostela, tomaron nota da proposta de que os alumnos/as que cursen toda a Primaria na optativa de galego poidan opter o CELGA 1 como incentivo á fidelidade e facer máis doado o paso á Secundaria. Tocouse tamén a problemática da matriculación en Secundaria, onde o Programa evidencia maiores carencias que precisan unha urxente solución como son a oferta fóra do horario lectivo no Bacharelato que segue a impedir un maior número de alumnos/as. Segue habendo centros de Primaria que carecen de centros adscritos de Secundaria que ofrezan a posibilidade de matricularse en galego como ocorre en Camponaraia. Valorouse como unha boa iniciativa e moi positiva, polo tanto que se debe manter, a da inclusión no sobre de matrícula dun folleto informativo sobre o Programa, unha publicidade que asumiu a Secretaría Xeral de Política Lingüística e que se fixo realidade xa no presente curso, outro pequeno paso dado no que se insistira nas Xornadas do ano pasado. Como conclusión estimouse necesario unha revisión no momento en que se disipen as néboas que rodean o futuro da LOMCE coa perspectica de cumprir os requerimentos da Carta europea de linguas rexionais e minoritarias. Finalmente valorouse como mui positivas a matriculación na Escola Oficial de Idiomas para as probas dos CELGA e propúxose que se puidesen realizar tamén na EOI de Ponferrada cursos preparatorios destas probas.

Outro dos temas sobre os que se debateu foi a necesidade de que no presente ano se fagan realidade algunhas das propostas que o ano pasado se puxeron enriba da mesa en canto á colaboración institucional entre a Xunta e o Consello Comarcal (ambas instituciois presentes no encontro). Os compromisos sobre os que se van dar os primeiros pasos serían:
- A creación da versión da páxina web do Consello Comarcal en Galego.
- A posibilidade da creación dunha ventá única da Xunta de Galicia no Consello Comarcal.
- A edición de folletos turísticos en galego.
- A colaboración para a celebración do bicentenario de Antonio Fernández Morales.

Os distintos alcaldes presentes de Balboa, Carucedo, Corullón, Cacabelos e Vilafranca manifestaron a súa vontade de colaborar coa posta en marcha destas propostas. De feito Juanjo López o alcalde de Balboa expuxo o modelo de circuitos culturais que se realizan dende hai xa varios anos no seu municipio ( Balboa , Pumarín) como unha iniciativa que se pode ampliar e estender a outros núcleos de poboación, mesmo coordinar contando coa posibilidade e o interese por colaborar de distintos colectivos musicais e culturais galegos como ocorre no seu caso.  Luís Arias explicou brevemente as iniciativas denominadas "mil cireixais" e "mil castañeiros" que se levan a cabo en Corullón e como o uso da lingua para estas e outras iniciativas son parte substancial do día a día no seu concello.
O alcalde de Carucedo, Alfonso Fdez Pacios,  manifestou o seu interese por recuperar a toponimia local e tradiciois e costumes de vello como os fiandois, dúas propostas que teñen pensado abordar a curto prazo, de feito o grupo Médulas que fixo tamén unha relación de actividades que pretende realizar ao longo do ano sinalou a posibilidade de realizar un fiandón ao estilo de Morales que ben podía ser en Carucedo. Os alcaldes de Vilafranca e Cacabelos, así como tamén o Instituto de Estudios Bercianos (IEB) xunto coa a Academia acordaron poñerse de acordo para a realización do Simposio do bicentenario en setembro e algunhas actividades previas ás que tamén se suma o Grupo Médulas e entre as que están unha exposición de traballos creativos relacionados cos versos de Morales.






martes, 21 de febreiro de 2017

AS IX XORNADAS SARMIENTO EN HOMENAXE A MORALES


As IX Xornadas Martín Sarmiento, que se convocan anualmente en Vilafranca do Bierzo este ano están dedicadas ao noso autor Antonio Fernández Morales con motivo do seu Bicentenario. O día do Galego nos centros de ensino do Bierzo e os seus intercambios didácticos van ser o primeiro dos actos do seu Bicentenario. Serán centos de escolares bercianos os primeiros en renderlle esta homenaxe a través de dramatizacois dos seus versos, recreaciois plásticas nun exercicio colectivo de difusión e coñecemento do cantor da Bierzo en galego.

As Xornadas abordarán ademais unha serie de propostas de promoción da lingua que van ter como principal fío condutor o Bicentenario do escritor. Estas propostas nacerán do debate da mesa "das arelas de Sarmiento" que tamén o próximo día 14 de marzo se levará a cabo na sesión da tarde das Xornadas en Vilafranca do Bierzo. 

Deixamos eiquí o texto que a Comisión Cultural Martín sarmiento de Vilafranca acaba de facer público co programa das Xornadas:

ANTONIO FDEZ. MORALES
E O GALEGO NO BIERZO

O bicentenario do cantor do Bierzo en galego, Antonio Fernández Morales que comezamos a celebrar nas IX Xornadas Martín Sarmiento sempre é un bo momento para realizar unha reflexión colectiva sobre  unha das metas deste autor, meta na que coincide ademais plenamente con Sarmiento. Referímonos á reivindicación da lingua na que ambos escribiron. É por iso  de destacar que serán  escolares de todo o Bierzo os que o celebren primeiro no Día do Galego nos centros docentes do Bierzo coincidindo cos 15 anos do comezo deste Programa de Promoción no Bierzo.

CREANDO NOVOS  ESPAZOS PARA
O GALEGO NO BIERZO

A situación da lingua galega no Bierzo evidencia unha falta de Planificación e Dinamización lingüística necesarias como reclama o Comité de Expertos para a Carta Europea das linguas Rexionais e minoritarias do Consello de Europa.
Nas últimas ediciois nas sesiois da tarde destas Xornadas, que organiza a Comisión Cultural “Martín Sarmiento” de Vilafranca,  coa participación da Real Academia galega, as autoridades educativas autonómicas,  alcaldes del Bierzo e o Consello Comarcal entre outros entes bercianos preocupados pola perda de galego-falantes redactamos  un catálogo de propostas para  fortalecer  o uso da nosa fala onde habitualmente é utilizada, mellorar o actual programa de Promoción nos centros escolares e abrir novos espazos para o galego na comarca que pretendemos impulsar á calor deste 2017, ano do Bicentenario de Morales.

Día Programa do Galego nas escolas do Bierzo.
martes  14 de marzo 2017, Vilafranca do Bierzo.
1ª SESIÓN: TEATRO VILAFRANQUINO
“ENRIQUE GIL Y CARRASCO”
9,30h. APERTURA DO INTERCAMBIO DE SECUNDARIA
Saúdo do Alcalde de Vilafranca.
DRAMATIZACIÓN DE TEXTOS DE FERNÁNDEZ MORALES  realizadas polos alumnos/as do Programa de Promoción de galego con motivo do Bicentenario do autor dos Ensaios poéticos en dialecto berciano (1861).
IES Padre Sarmiento (Vilafranca)            
IES Bergidum Flavium (Cacabelos)
IES Europa (Ponferrada)
IES Virgen de la Encina. (Ponferrada)
Alumnos/a Galego da EOI de Ponferrada.

10:10 h. Presentación da EXPOSICIÓN DIDÁCTICA: Antonio Fernández Morales e o galego no Bierzo. Trátase dunha exposición deseñada para coñecer mellor o contexto e contribución do autor á historia da lingua galega no Bierzo e a súa reivindicación como autor do movemento literario do Rexurdimento.
10,30 h.: Intervención das autoridades presentes do Consello Comarcal, da Xunta de Galicia e da Junta Castilla y León.
2ª SESIÓN:
11,00h. APERTURA DA SESIÓN DE PRIMARIA:
- Actuación musical "Cantarolas para xente miúda" de Senén Vaamonde subvencionada pola Secretaría Xeral de Política Lingüística da Consellaría de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia.
Asisten alumnos/as dos centros de PRIMARIA de:
CEIP San Lorenzo de Brindis de Vilafranca,
CEIP da Quinta Angustia de Cacabelos,
CEIP Valentín García Yebra de Ponferrada,
CEIP Compostilla de Ponferrada,
CEIP Jesús Maestro de Ponferrada,
CEIP San Ildefonso de Camponaraia, 
CEIP Virgen del Carmen de Ponferrada,
CEIP Toral de Meraio,
CEIP M.L.Ucieda de Toral dos Vados,
CRA Carucedo,
CRA Jimena Muñiz de Corullón,
CRA Puente de Domingo Flórez,
Colexio Divina Pastora de Vilafranca.

12,40 h.Breve intervención das Autoridades educativas presentes do Consello Comarcal, da Xunta de Galicia e da Junta de Castilla y León.

SESIÓN DE TARDE  (14 de marzo)
TEATRO VILAFRANQUINO
“ENRIQUE GIL Y CARRASCO”

16,30 h. MESA DE DEBATE: As arelas de Sarmiento.
MESA DE TRABALLO: SEGUIMENTO DO CATÁLOGO DE PROPOSTAS DE PLANIFICACIÓN E DINAMIZACIÓN:  NOVOS ESPAZOS PARA O GALEGO NO BIERZO. Contaremos coa presenza e asesoramento da Real Academia Galega.

1-EDUCACIÓN: Representantes da Secretaria Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia, Consejería de Educación de la Junta de Castela e León, docentes e directores dos centros e Comisión Cultural.
2- ADMINISTRACIOIS: ALCALDES DO BIERZO OESTE  E  PRESIDENTE  DO CONSELLO COMARCAL.
3- CULTURA: COLECTIVOS CULTURAIS DO BIERZO.
4- MEDIOS DE COMUNICACIÓN: Periodistas e medios de comunicación da comarca.
5- LITERATURA: Editores e escritores do Bierzo.
HORARIO PREVISTO:
16,30- Intervencións previas e debate.
17,30- Presentación de propostas do catálogo: Novos espazos para o galego no Bierzo para o presente ano 2017 no Bicentenario de Antonio Fernández Morales.


xoves, 12 de xaneiro de 2017

Morales 2017


Co comezo do 2017 o 200 anivesario de Antonio Fernández Morales está cobrando pouco a pouco protagonismo en distintas columnas de opinión de diversos medios, especialmente a prensa, ademais dos máis áxiles asociados ás redes sociais.

Imos colocar na presente entrada, en primeiro lugar, o que aparece hoxe na prensa escrita asinado polo historiador berciano unha das persoas responsables, por non dicir ao que se debe, en gran medida, o rescate para os nosos días desta figura que estab esquecida e permanecía marxinada tanto no Bierzo como en Galicia. Referímonos ao artigo que asina hoxe José Antonio Balboa de Paz no diario La Nueva Crónica.

Hai outras intervenciois, tamén interesantes e anteriores que iremos colocando a continuación, como a que apareceu no Diario de León  hai uns días, o 9 de xaneiro.

Con posterioridade tamén están publicándose outros artigos como o asinado por Marcelino B. Taboada.